مقدمه‌ای بر طرح اشیا در هنر اسلامی ایران هنر و تمدن اسلامی

55,000 تومان
  • تولید کنندگان فخراکیا
  • کد کتاب: کتاب طراحی
  • امتیاز جایزه: 200
  • موجودی: در انبار

توضیحات کوتاه

کتاب مقدمه‌ای بر طرح اشیا در هنر اسلامی ایران: هنر و تمدن اسلامی پیشگفتار ناشر کتاب حاضر از جمله تا...

کتاب مقدمه‌ای بر طرح اشیا در هنر اسلامی ایران: هنر و تمدن اسلامی


پیشگفتار ناشر

کتاب حاضر از جمله تالیفاتی است که در دنیای علمی بزرگ اسلام و بخصوص در ایران، کمتر به آن توجه شده است . به هر صورت نقش فرهنگ و تمدن اسلامی در طراحی اشیا و لوازم روزمره زندگی انسان، یکی از عوامل مهم شکل گیری این تمدن بوده است .این کتاب هم اکنون به عنوان یکی از منابع درسی در بیش از ۱۸ رشته مختلف دانشگاهی تدریس می گردد. اهمیت این کتاب به غیر از کاربرد و شناخت آن به عنوان یک منبع درسی ، شامل اطلاعاتی موثق و مفید در تاریخ هنر ایران و اسلام می باشد. بدون شک همه متخصصان فن می دانند یکی از منابع اصلی هنر اسلامی و هنر ایرانی قبل از اسلام بوده که به نحوی بطور خاص ارتقا یافته و به این شکل زیبا و منحصر بفرد در آمده است به همین دلیل می تواند مورد توجه دانشجویان و اساتید طراحی صنعتی - صنایع دستی و در کل رشته های هنرهای تجسمی قرار گیرد. در پایان از همه دانشجویان و عزیزانی که از این کتاب به هر نحو استفاده می کنند، استدعا داریم به هیچ عنوان این کتاب را کپی نکنند. همه شما عزیزان می دانید که یک کتاب با این مجموعه ی اطلاعات گسترده و موثق با چه مشقات و مشکلاتی منتشر می شود. پس اگر شرعی، یا قانونی، مهم تر از همه اخلاقی به آن بنگریم این عمل، برای یک انسان تحصیل کرده و دانا و موثر کاری خلاف می باشد. ضمنا این کتاب مورد توجه بعضی موسسات انتشاراتی فرهنگی بین المللی قرار گرفته است که از نظر مقررات بین المللی بدون رضایت مولف و ناشر، قسمتی و یا کل اثر از ایران و خارج از ایران قابل کپی برداری و یا انتشار نخواهد بود .
رستمی - انتشارات فخراکیا


پیشگفتار مؤلف

با توجه به ماهیت میان رشته ای موضوع این کتاب، که با مفاهیم رشته های صنایع دستی و طراحی صنعتی به طور توأمان ارتباط دارد، مشکلات خاصی در طی روند تدریس این رشته خود نمایی می نماید. از جمله می توان به نمونه های پژوهش، اشاره نمود. نمونه های پژوهش، جزو رشته صنایع دستی محسوب می شوند در حالیکه یکی از موارد مورد توجه در این درس استفاده از روش های تحلیل طراحی صنعتی در مورد اشیای کهن ایران است . بدین منظور با توجه به ماهیت سه بعدی این اشیا روش تحلیل آنالیز گشتالت از نظر تحليل ظاهری اشیا مورد استفاده قرار می گیرد. از دیگر سو، در تحلیل محتوایی از مفاهیم صنایع دستی بهره گرفته شده است . در این مورد خاطر نشان می سازد که در امر طبقه بندی اشیا نیز توجه به گشتالت ، کاربرد ، تعاریف و طبقه بندی های طراحی محصول در طراحی صنعتی مورد نظر است . در بخش مبانی اجتماعی نیز مفاهیمی که در ارتباط با آنالیز اجتماعی در طراحی محصول در رشته طراحی صنعتی مورد توجه قرار می گیرد. برای تعریف موضوع و مشخص شدن محدوده های آن می توان گفت این کتاب مانند مثلثی عمل می کند که سه رأس آن جامعه، اشیا، نماد و اسطوره های نقش پردازی شده بر اشیای دوران اولیه اسلامی می باشند که همگی بر هم تاثیر متقابل دارند . البته رأس، خود شامل موارد متعددی می باشد که در فصل بندی انجام شده سعی شده است موارد مرتبط پوشش داده شود .

اشیا خانگی
جامعه و فرهنگ
 نماد و اسطوره ها

این در حالی است که اشیای سنتی علاوه بر اینکه در زمره اشیای هنری شیشه ای، سفالین و فلزی قرار می گیرند، جلوه های هنرهای دیگر نظیر خوشنویسی ، نقاشی و ادبیات را باز می تابانند. در نتیجه غنای تصویری به همراه کیفیت های گرافیکی اشیا به عنوان رسانه ای در زندگی روزمره اقشار مختلف جامعه ارزش مضاعف پیدا کرده است . نکته حایز اهمیت در بررسی طراحی و نقوش این اشیا تلفیق نقش و نمادهای آنها با یکدیگر است. با توجه به تقسیم بندی نقوش که عبارتند از نقوش هندسی، گیاهی، حیوانی و انسانی، این تلفیق به گونه ای است که در ترکیب بندی اشیا تاثیر گذار بوده و معمولا در یک ظرف بیش از یک نوع نقش پردازی دیده می شود.

به عنوان مثال تلفيق نقوش گیاهی با خطوط کوفی، نقوش کوفی تزئینی را به وجود آورده است. از دیرباز ایرانیان مردمی صاحب هنر و دارای صنعت و پیشه بوده اند (ممتحن ، ۱۳۸۳: ۳۴۰) از طرفی "هر کالایی همراه با خود فرهنگ و کارکردهای خاص خود و سازندگانش را نیز منتقل می نماید و هر شئی خود یک کالای فرهنگی است " اریکسون، ۱۳۸۶: ۷)، انسان به وسیله هنر توانست در هر فرصتی به نقش اندازی بپردازند و آمال و آرزوها و پیام ها و اندیشه های خود را که سرشار از نیازهای ذهنی، غریزه های نفسانی و نیز احساس و ادراک زیبایی شناسی بود، به آیندگان انتقال دهد (کامبخش فرد،  برخی بر این اعتقادند که اهمیت نقش اسطوره ها و نمادهای ایرانی در زندگی و هنر ایرانیان در گذشته، باعث جامعه ای اسطوره باور شده بود و هنر و زندگی از یکدیگر جدا نبوده و باورهای مردمان در اشیا مورد استفاده شان، جلوه گر بوده است. بررسی باورها و اعتقادات فرهنگی جامعه و نیز تدوین و جمع این داده‌ها در مقایسه با طراحی های انجام شده در هر دوران حایز اهمیت می باشد. از این طریق علاوه بر تجدید نظری دیگر بر باورهای فرهنگی کهن ایران ، مبانی طراحی اشیا با توجه به آن نمادهای فرهنگی در جامعه، به دست می آید .

فصل مشترک تمامی محصولات از ماشین آلات گرفته تا شاهکارهای هنری، وجود فرایند اندیشه بشر برای تولید آنهاست"(جنسن، ۱۳۸۴: ۱۱)، "هر کس که تا بحال چیزی ساخته باشد دارای مقداری اطلاعات در مورد هنر است ، تعریف هنر هر قدر هم کار دشواری باشد باز پدیده ای است که محصول دست ، چشم و ذهن انسان و تجارب انسانی است. با این حال برخی آثار هنری، محدودیتهای تجاریمان را به ما نشان می دهند. پس با دستیابی به شناخت بیشتر این آثار، خود و دیگران را بهتر می شناسیم "(همان: ۵)، (از طرفی اشیاخانگی به دلیل تنوع، شدت و اهمیت ارتباط با مصرف کننده، جایگاه ویژه ای در مبانی طراحی محصول از دیدگاه طراحی صنعتی دارا می باشد. هر شخص ، بیشتر اوقات فراغت و استراحت خود را در منزل می گذراند.همین امر سبب گردیده تا اشیا موجود در این مکان، که می بایست موجبات راحتی وی را فراهم سازند ، از اهمیت ویژه ای برخوردار باشند" (محمدی نژاد، ۱۳۸۱: ۷)) .

این در حالی است که "دکتر اتینگهاوزن در سخنرانی خود در دانشگاه تهران متذکر شده است که تاریخ ساختن برخی از اشیای قرون اولیه اسلامی در حدود یکصد و پنجاه سال از کهنه ترین نسخه شاهنامه فردوسی که در دست است قدیمی تر است . در نتیجه اینگونه اشیا علاوه بر زیبایی و معرف بودن دورانی از تاریخ ایران ، یک نوع سند تاریخی نیز به شمار می روند" (برزین ، ۱۳۴۲: ۴۷). این موارد اهمیت توجه به اشیا خانگی مخصوصا در این دوران را تبیین می نماید.
یکی از دلایل قابل فهم بودن هنر این است که هنر محصول گزینش‌های انسانی است . این گزینش ها نیز بر اساس نیازها و انگیزه های انسان هدایت و رهبری می شوند. یک اثر هنری چه به عنوان شی و چه به عنوان زبان تصویری برای منظور و مقصودی طراحی شده است "جنسن، ۱۳۸۴ ۱۱) . شدت ارتباط ، حجم زیاد ، تنوع نیاز و استفاده در گروه اشيا خانگی ، موجب شده تا شاهد مصنوعات متنوعی در این زمینه باشیم که طراحی آنها امروزه معمولا توسط طراحان صنعتی انجام می گیرد . گروه محصولات خانگی خود به بخش‌های متنوعی تقسیم می گردند که در کتاب فرآیند طراحی محصول نوشته ی فرامرز محمدی نژاد از آنها نام برده شده است.

بخش لوازم آشپزخانه به دلیل تنوع عملکرد های آن بیشترین تعداد اشیای خانگی را به خود اختصاص می دهد . از طرفی به دلیل شدت ارتباطی که به لحاظ زمان صرف شده در آشپزخانه وجود دارد ، اشیای این بخش دارای اهمیت خاصی در ارتباط با استفاده گر می باشند. از طرفی "مطالعه تاریخ هنر باعث می شود که به انگیزه و هدف تبلیغات، آگاه تر شویم و در نتیجه مصرف کننده هشیارتری باشیم ، با آموختن نحوه درک معنای یک شی به ساختن الگوهایی از تفکر و احساس خواهید پرداخت که برای معنا بخشیدن به هر تجربه مفیدند . آثار هنری اشیایی نیستند که فقط برای تماشا کردن باشند بلکه می توانند تفکر جدیدی را وارد زندگی سازنده.جنسن، ۱۳۸۴، ۴) .

بخشی از مطالعات نشان می دهد که متاسفانه در رابطه با خاستگاه اسطوره ای و آیینی مفاهیم نمادین ایرانی . با وجود غنی و زنده بودن این مفاهیم در فرهنگ ایران، کمتر به طور جدی به آنها پرداخته شده است . مثال آن کتابهای فرهنگ اساطیر شرق و غرب ، اساطیر مشرق زمین و ... می باشند که در این مورد کمتر سخنی به میان آورده اند و این خصوص ضرورت تحقیق در این زمینه را تبیین می نماید . یکی از اندیشمندان در این خصوص می گوید: "نه تنها تاریخ یک قوم را اساطیرش معین می کنند، بلکه اسطوره ها سرنوشت یک قوم را رقم می زنند و از همان آغاز مقصدش را معین می نمایند . شلینگ معتقد است که باید آگاهی انسان را سرچشمه و منشا اسطوره ها بشناسیم" (كاسيرر، ۱۳۷۸ ۴۷). به قول استاد فرشچیان به راستی آنچه هنرهای اصیل این مرز و بوم قويا" بدان محتاجند حرکتی تمام عیار برای نیل به ارزش های اعتقادی و جوششی بی وقفه برای سرشار شدن روح جویای زیبایی و آرامش انسان امروز می باشد (نقل در خلج امیر حسینی، ۱۳۸۷: ۷) . همچنین استاد آژند در کتاب تاریخچه زیبایی شناسی و نقد هنر از اندیشمندانی چون "بشر فارس لبنانی و زکی حسن مصری یاد می کند که با عقاید و روشهای اروپایی میراث هنری خودشان را مورد بررسی قرار می دهند . در حالی که درباره هنر اسلامی تا به امروز بیشتر محققین اروپایی و آمریکایی کار کرده اند" (آژند . ۱۳۷۴ ۲۰۵) و این تحقیقات به خصوص در مورد هنر ایرانی اسلامی توسط محققین ایرانی بسیار اندک صورت گرفته است.
مطالعه نشانه شناسی می تواند به ما کمک کند تا نقش خودمان را به عنوان طراح جهت یک اصل ساختاری در طراحی بپذیریم. همچنین می تواند به ما کمک کند تا دریابیم راههای برقراری ارتباطات انتقال اطلاعات و یا خلق نشانه در جهان ، فقط در متون، کتاب ها و یا در محصولات نمی گنجد . 
(چندلر، ۱۳۸۷: ۳۷) . فهم رمزگان ، روابط میان آنها و بافتی که به آن تعلق دارند باعث می شود که تبدیل به عضو یک فرهنگ خاص شویم (همان: ۲۲۲). "طرح نشانه شناختی علاوه بر حوزه نشانه شناسی پیامدهایی در مطالعات معنی شناسي، تحلیل گفتمان ، تحلیل متن ، مطالعات رسانه های ارتباطات و مطالعه کارکردهای ایدئولوژیک و سیاسی متن و نیز فلسفه زبان خواهد داشت" (سجودی، ۱۳۸۳، ۱۶). هر متنی اگر به درستی تحلیل درآید تنها بازتاب واقعیت نیست بلکه تولید کننده و تکثیر کننده واقعیت نیز هست . این یکی از اصول کلی است که در این رشته مورد توجه قرار می گیرد .
یکی از روشهای تجزیه و تحلیل آثار هنری، روش نشانه شناسی است. نشانه شناسی به دنبال پاسخ به این پرسش است که معناها چگونه ساخته می شوند و واقعیت چطور بازنمایی می شود. معنا برای ما فرستاده نمی شود ما آنرا فعالانه از طریق فعل و افعال پیچیده ای با رمزگان با قراردادهایی که معمولا از آنها ناآگاهیم خلق می کنیم .

مطلع شدن از چنین رمزگانی داتا افسونگر است و به طور خردمندانه ای قدرتمندمان می سازد "بدان معنی است که ، نشانه به خودی خود به ما منتقل نمی شود، بلکه ما به عنوان استفاده کننده با طراح ، آن را فعالانه منطبق با اثرات متقابل پیچیده کدهایی که بطور معمول در شرایط عادی از وجودشان آگاه نیستیم ، خلق می کنیم.
این کتاب در واقع پژوهشی میان رشته ای، میان تحقیقات اسطوره و نماد شناسی و تحقیقات مربوط به اصول طراحی اشیاء در محدوده دوران اولیه اسلامی ایران است. چارچوب نظری این رشته نیز از اجماع نظرات متخصصان در حوزه های مربوطه حاصل می شود.


ابزار گرد آوری اطلاعات

 - مطالعات کتابخانه ای (منابع کتابخانه ای مانند کتاب ، مجله ، مقالات ، سمینارها و ...)
 - مطالعات اینترنتی ( با کمک موتور های جستجو گر علمی، بانک های اطلاعاتی و نیز کتابخانه های دیجیتال دانشگاه های سایر کشورها)
 - مصاحبه با متخصصان ( بصورت مصاحبه های اکتشافی و نیز مصاحبه های عمیق با طراحان محصول و یا اساتید دانشگاه در این زمینه )
 - مشاهده ( اشیا موزه ای از سه موزه ی ایران باستان ، رضا عباسی و آبگینه و نیز عکسهای کتابخانه ای از اشياخانگی ایرانی در بازه های زمانی تحقیق، جهت       استفاده از برداشتهای بصری و طبقه بندی شکلی و فرمی اشیا )


ارایه راهکارهایی جهت طراحی اشیا با رویکرد فرهنگی

 بالا بردن سواد عمومی نسبت به اصول ارتباطات بصری در جنبه های مختلف ، باعث ارتقا محصولات نیز خواهد شد بطور مثال بسته بندی در زیر شاخهای، به موارد مختلف مربوط به آن چون طراحی صنعتی از جنبه ارتباطات فیزیکی با انسان مانند فرمهای سه بعدی ارگونومیک و عملکردی و با طراحی گرافیک برچسب ها و موارد مذکور در برچسب ها، طراحی تجسمی مارکها و اشکال بکار برده شده در رابطه با موضوع خاص توجه شود ... محصولات خاموش را گویا و واضح معرفی خواهیم نمود.

به هر حال گوی سبقت را از دیگر کسانی که به کار ارتباطات بصری می پردازند می رباید، در این امر می باشد. روانشناسان خلاقیت را به عنوان شکلی از حل مشکل تعریف می کنند که از خصوصیت آن، ارایه راه حل‌های بدیع، نو و مفید برای مشکلات هنری ، علمی یا عملی است. خلاقیت یعنی ترکیب مجدد عقاید، اندیشه ها، افکار تصورات و انگاره هایی که هر چند فرد قبلا آنها را می شناخته است، اما این ترکیب را به شیوه ای جدید و متفاوت با قبل انجام می دهد.

پس یک هنرمند به تخیل خلاق احتیاج مبرم دارد. منظور از تخیل خلاق، همان قدرت با نیرویی است که شما برای طراحی برنامه ها، یافتن روشهای بهتر جهت انجام دادن کارها و حل مشکلات به کار می گیرید. در جامعه ای که ما در آن زندگی می کنیم، همه چیز به سمت یکی شدن و وحدت پیش می رود. علایق و سلایق به هم نزدیک شده و جهان به شهری واحد تبدیل می شود. در نهایت برای نیل به تحت تاثیر قرار دادن بازارهای هدف باید به تفاوت‌های فرهنگی، دقت فراوان شود. ما بعنوان هنرمندان و صنعتگران قرن حاضر که مدعی دانش سازمان یافته هستیم، می بایستی « با تولید تفکر خلاق در محصولات جدید به طرح های بدیع و آثاری پرفروش و اصیل برسیم » در اینجا لازم است یاد آور شویم که آثار هنری و فرهنگی در گذشته، آن هایی هستند که بخاطر داشتن محتوای بیشتر هنری، اصالت ناب تر و ظرافت بسیار، بالطبع تک ساز بوده و ریشه های هنری گذشته علاوه بر حفظ شدن ارتقا نیز یافته اند. در حالی که محصولات امروزه رسالتی دیگر دارند و آن این که اشاعه دهنده ی فرهنگ خودی در بین اقوام و ملل دیگر می باشند. محصولاتی که علاوه بر داشتن جنبه های هنری و ریشه‌های فرهنگی، چه در طرح و چه در نوع مصرف و عادات استفاده، می بایستی دارای تیراژ قابل قبول نیز باشند تا بتوانند طیف وسیعی را پوشش دهند. ما باید با پرهیز از تکرار تولیدات رایج که بسیاری از آنها نیز نه جنبهی هنری دارند و نه مصرفی و صنعتی ، صنایع دستی خود را از چاله ای که در آن گرفتار شده است وا رهانیم . محصولاتی طراحی نماییم که این صنعت را از بن بست رهایی بخشد. برخی در این بین معنی و مفهوم صنایع فرهنگی (تولیدات ظریفه ی فرهنگی) را با آثار هنری اشتباه گرفته اند و یا آن را چنان در هم ترکیب کرده اند که دیگر از آنها نه صنعتی برایمان مانده نه هنری از آنجا که حفظ ارزشهای فرهنگی، امری مهم در توسعه ی فرهنگی کشور می باشد و یکی از طرق هویت بخشی به محصولات، استفاده از المانهای سنتی در آنها می باشد، که همین امر باعث یکتایی و ارزش افزوده ی آنها هم در بازار داخل و هم امر صادرات خواهد شد. از طرفی همان گونه که می دانیم سبک پست مدرنیسم ، نیم نگاهی به تاریخ فرهنگی و سنت و نیم نگاهی به تکنولوژی دارد و استفاده از المانهای سنتی، همپا با ایجاد تکنولوژی های علمی و صنعتی در محصولات، امری است که بسیاری از کشورهای پیشرفته در پیش گرفته اند. متاسفانه در کشور ما در حال حاضر بیشتر محصولات کپی برداری از مشابه خارجی محصولات هستند و حتی در برخی موارد نه از طریق مهندسی معکوس بلکه دانش فنی نیز از کشور طراح اولیه خریداری می گردد. با توجه به ورود غریب الوقوع ایران به بازار های آزاد تجاری ، و این مطلب مهم که بدلیل رقابتهای شدید سطح تکنولوژی، محصولات بسیار نزدیک به هم خواهند بود، پس عامل دوام و موفقیت در بازارها ایجاد ارزشهای افزوده در محصولات است که همانا توجه به المانهای سنتی و فرهنگ بومی ، موردی است که اکثر کشورها برای زنده نگه داشتن محصولات‌شان به آن رو آورده اند.

استفاده از فرهنگ در طراحی، نوعی هویت بخشی به محصول است که به نظر می رسد دوام و مقبولیت خاصی نزد استفاده گران داشته است.

با توجه به سالها تدریس در دانشگاهها و راهنمایی پروژه های دانشجویی این نکته حایز اهمیت است که می بایست علم روز را با ارتقای بحث هنرهای سنتی و آموزش استاد شاگردی ، با هم تلفیق نماییم . این موضوع در پایان نامه های دانشجویی در دو بخش نظری و عملی دنبال می شود. به نظر نگارنده جهت راهگشایی به بازار کار در جامعه لازم نیست دانش آموختگان صرفا کار عملی انجام دهند . بلکه باید طراح و فکرگزار باشند تا بتوانند فکرشان را در جامعه تولیدی به عمل برساند. این می تواند گستره ی فکر را بازتر کند زیرا کسی که خودش می سازد فقط یک محصول ساخته، در حالیکه در صورت تولید تعداد بیشتری محصول ایجاد می شود .
طراحی یکی از مسایلی است که امروزه می تواند صنایع دستی را از منسوخ شدن نجات دهد و به سمت روز آمدن شدن و استفاده ی روزمره در زندگی ماشینی سوق دهد. در اینجا بحث تناسب با زندگی امروز مطرح است. مثال آن می تواند مبلمان باشد که از نیازهای زندگی روزمره مخصوصا در شهرهاست . در حال حاضر می توان بیش از ۲۰۰ مورد هنر سنتی نام برد که می تواند در قسمتهای مختلف مبلمان از جمله پوشش ، تزیین ، تکیه گاه و ... استفاده شود .

این تلفيقها می تواند جذابیت های بالایی در دکوراسین منازل ، مراکز تجاری ، ادارات و ... ایجاد نماید. فرهنگ ، مانا ترین وجهه ی زندگی بشر توصیف شده است ، در تعریف این منشور چند وجهی ، دید گاههای گوناگون اندیشمندان و متفکران، دستیابی به یک فصل مشترک را دشوار می سازد. اما در تعریفی نسبتأ عام، فرهنگ را می توان مجموعه ای از معارف، اعتقادات، اخلاق و آداب و رسوم و نیز جهت گیری هایی بر شمرد که در ابعاد مختلف، مسائل عمدهی هستی و حیات را برای بشر و جوامع بشری معنا و مفهوم می بخشد.
فرهنگ صحیح، شخصیت فردی و اجتماعی را شکل می دهد و در سایه روشن هجوم اندیشه های رازهای سر به مهر زندگی را برای او فاش می سازد و در تاریکی اوهام شمع پر فروغ چگونه بودن را بر می افروزد. در این راستا هنر ملی، هنری است که به جلوه هایی از مسائل اساسی و نیازهای ژرف و آرمانهای ایده آل عظیم جامعه متکی باشد و بتواند ره آوردهای ارزنده ای برای جامعه به ارمغان آورد و در طرز تفکر، بینش و گرایش و طرز رفتار مؤثر باشد هنر ملی، کشاکش زندگی اجتماعی را به خوبی منعکس می کند.
هنر ملی هنری است که عناصر، قالبها و طرز دلالت آن از زندگی مردم گرفته شده، سنت ها را موافق نیازهای موجود در جامعه دگرگون کرده، به زندگی مردم پیوند می دهد و کشاکش زندگی اجتماعی را به خوبی منعکس می کند. همچنین هنر ملی از آن جهت که به انسجام، یگانگی و وحدت اجتماعی یا مليت کمک می کند، از قدمت، مداومت، پویائی، هیجان، جنبش انگیزی اهمیت بسیار زیادی برخوردار است.
هنر ملی چون از فرهنگ مردم بهره می گیرد، هرگز نمی میرد، بلکه فقط تغییر می کند و بهبود می پذیرد. بدین جهت آثار هنرمندان بزرگ را به ندرت می توان از فرهنگ و اوضاع و احوال اجتماعی مردم بی بهره یافت. زیرا هنر به مفهوم اصيل خود، پدیده و واقعیتی است اجتماعی و جلوه ای از انعکاس و تجسم اندیشه و احساس درونی هنرمند در جهان محسوس و ملموس بیرونی، از این جهت هنر بنا برضرورت محتویات و ویژگیهایش همانند دیگر پدیده های اجتماعی در فرایند وجود به پیش می تازد و «یک فعالیت انسانی و آگاهانه است که هنرمند به یاری علائم مشخصه ظاهری که خود تجربه کرده، به دیگران انتقال می دهد »
هنرمند حتی آنچه را در دامن طبیعت حس می کند، تحت تأثیر جامعه و فرهنگ آن قرار دارد، و آن را به طریقی اجتماعی و مطابق تمایلات و نحله هنری که حس می کند و به حالت مادی در می آورد. به همین جهت هنر وسیله ای است برای بیان اجتماعي: و هنرمند ناچار است، در همه حال مقتضيات اجتماعی و ذوق سلیقه مردم عصر خویش را در نظر بگیرد. هنر ملی کشاکش زندگی اجتماعی را به خوبی منعکس می کند و با سیاست ملی همراه است. بر این اساس هنری اصیل و ماندنی است که بر جلوه هائی از مسائل اساسی و نیاز های ژرف و آرمانها و ایده آلهای عظیم جامعه را در نظر دارد. به هر حال جامعه ایرانی به حکم اینکه جامعه ای کهن است و جنگها و صلح ها و دینها و مذهبها و زبان و گویشها و فراز و نشیب های مختلف بخود دیده از سوی سلسله های مختلف نژادی و قومی اداره شده و پایتختها داشته، امروزه شامل عقاید و گرایشهای سیاسی و برداشتهای دینی گوناگون است، که نمی تواند از یک بحران هویتی قومی در امان باشد؛ در واقع، هر چه جامعه انسانی بیشتر تحول یابد و از گروه‌های متنوع تری ترکیب و تالیف گردد، بحران آن شدیدتر می شود. از طرفی در کلیه فعالیتهایی که عوامل آگاه یا نا آگاه تهاجم فرهنگی برای تحقق اهداف نظام استبداد بین الملل انجام می دهند یک هدف اساسی یعنی تلاش برای تغییر و یا حداقل کم رنگ کردن ارزشهاست مقابله حقیقی با تهاجم فرهنگی، بدلیل گسترش و پیچیدگی این پدیده و نیز وجود طیف های متعددی که عامدانه، یا بر اثر انحرافات فکری، خصلتی، و یا نا خود آگاه و ساده اندیشانه‌های کنترل فرهنگ جهانی مشغولند، بی تردید نیازمند تاملی دقیق و طرح و برنامه ای جامع و دارای جوهره ای فرهنگی است.
 مهم اینست که چگونه این بحران را در یابیم و آنرا تعریف و تحلیل کنیم و انرژی نهفته در آنرا به راهی که مصلحت همگان در آن نهفته است ، هدایت کنیم
در نهایت باید گفت شناخت، زمانمند است و لزوما امری تاریخی، پس در شناسایی هیچ امری نمی توان از توجه به عصر و دورانی که آن امر در آن به وقوع پیوسته سرباز زد. براساس دیالکتیک، علم در هر زمان در مناسبت با اوضاع و احوال همان زمان است. شیوه بررسی غربی که هنرهای زیبا را از آثار پیشه وران باز می شناساند. در مورد ایران چندان مصداقی ندارد. زیرا در ایران میان پیشه وری که شئ را برای استفاده می سازد و هنرمندی که چیزی را برای ارزش زیبایی آن می آفریند امتیازی نیست سفالگر ایرانی میان یک کوزه گلی بی نقش و یک ظرف لعابی نقش دار امتیازاتی قائل است ولی در فکرش میان استفاده مادی و لذت معنوی خط فاصل و مرزی کامل نیست. ناتوانی در درک ارزش آثار هنری اغلب از تمایل طبیعی ما به مقیاس کردن آثار ناآشنا با آثار آشنا ناشی می شود. در وجه کلی اثری که از لحاظ امکانات تأویلی غنی باشد کاری است که ما از لحاظ زیبایی شناسی ارزشمند است. در تدوین این کتاب سعی شده ضمن تبیین مفاهیم بنیادین ، ساختار مطلوب با روشی ساده و جذاب ارائه گردد، همچنین در لابه لای متن از مثالهای کاربردی و ملموس برای روشن تر شدن بحث استفاده گردیده است که امید آن داریم مقبول طبع خوانندگان محترم واقع شود.

در اینجا بر خود لازم می دانم سپاسگزاری نمایم از اساتید خوب رشته های طراحی صنعتی و صنایع دستی و همچنین اساتید خوب درس هنر و تمدن اسلامی که می توانند از این کتاب در کلاس هایشان بهره گیرند و همکاران ارجمندی که در تولید این اثر یاری رسانیدند و همچنین از آقای مجیدرضا رستمی مدیر


فهرست مطالب کتاب

پیشگفتار مولف

مقدمه

  1. طراحی اشیا و دیدگاه های علمی
  2. نظریات اساسی در رابطه با فرم محصول
  3. مبانی نظری در ارتباط با اصول طراحی اشیا
  4. ارزش اجتماعی فرهنگی در استفاده از محصولات
  5. نقش جغرافيا بر هویت هنری ایران
  6. پیدایش و شکل گیری تمدن اسلامی ایران
  7. معرفی و طبقه بندی اشیا
  8. آشنایی با برخی نمادها و اسطوره های ایرانی
  9. نمونه های موردی از طراحی با المانهای سنتی
  10. ضرورت طراحی اشیا با رویکرد فرهنگی
  11. منابع
کتاب
نویسنده دکتر پردیس بهمنی
ناشر فخراکیا
نوع چاپ تک رنگ
نوبت چاپ اول
شمارگان چاپ (تیراژ) 1500 جلد
قطع چاپ وزیری
تاریخ نشر 1394
شابک 978-964-5893-93-2

نظر بدهید

توجه: HTML ترجمه نمی شود!
    بد           خوب
کد امنیتی